कम्पनीको सम्पत्ति उपयोग र व्यवस्थापनमा समस्या

काठमाडौं। कोष व्यवस्थापन कम्पनी लिमिटेड मा व्यवस्थापन, नीति निर्माण र सेयर संरचनासम्बन्धी विभिन्न कमजोरी देखिएको छ। कृषि विकास बैंकको प्रमुख लगानीमा स्थापना भएको यस कम्पनीले घरजग्गा, धितोपत्र तथा अन्य क्षेत्रमा लगानी गरी प्रतिफल आर्जन गर्ने उद्देश्य राखे पनि सञ्चालन पक्षमा सुधार आवश्यक देखिएको हो।

कम्पनीमा कुल ३ लाख १० हजार ४८० कित्ता सेयरमध्ये कृषि विकास बैंक लिमिटेड को ९३.४४ प्रतिशत स्वामित्व रहेको छ। चालु आर्थिक वर्षमा कम्पनीले करपछिको नाफा ७१ लाख ८० हजार रुपैयाँ आर्जन गरेको छ, जुन अघिल्लो वर्षको तुलनामा उल्लेखनीय वृद्धि हो।

तर, कम्पनीले आफ्ना आधारभूत नीति तथा नियमहरू तयार नगरेको पाइएको छ। कर्मचारी व्यवस्थापन, सेयर कारोबार, कल्याण कोष तथा वित्तीय प्रशासनसम्बन्धी आवश्यक नियमावली हालसम्म स्वीकृत गरी कार्यान्वयनमा ल्याइएको छैन।

यसैगरी आ.ब २०८०।८१ अनुसार, प्रबन्धपत्रअनुसार कुल सेयरको २२ प्रतिशत सर्वसाधारणलाई निष्कासन गर्नुपर्ने व्यवस्था भए पनि हालसम्म सो सेयर जारी गरिएको छैन। यसले कम्पनीको उद्देश्यअनुसार पूँजी विस्तार र सर्वसाधारणको सहभागिता सुनिश्चित हुन सकेको छैन।

कम्पनीले बिक्री गर्ने उद्देश्यले खरिद गरेको २२ लाख ३२ हजार रुपैयाँ बराबरको जग्गा लामो समयदेखि बिक्री नगरी चालु सम्पत्तिमा देखाउँदै आएको छ। उक्त सम्पत्तिको वैकल्पिक उपयोगसमेत नभएकोले स्रोत व्यवस्थापनमा कमजोरी देखिएको छ।

त्यसैगरी, कम्पनीको सेयर बाँडफाँटसम्बन्धी विवरणमा समेत अस्पष्टता रहेको छ। प्रबन्धपत्रअनुसार १ लाख २७ हजार कित्ता सेयर कायम गर्नुपर्ने भए पनि पछि ३ लाखभन्दा बढी सेयर बाँडफाँट गरिएको छ। तर, सोको आधिकारिक अभिलेख सम्बन्धित निकायबाट अद्यावधिक नभएकाले वास्तविक सेयर सदस्यको पहिचानमा समस्या देखिएको छ।

समग्रमा कम्पनीको नीति निर्माण, पूँजी संरचना र सम्पत्ति व्यवस्थापनमा सुधार आवश्यक रहेको देखिएको छ। सम्बन्धित निकायले आवश्यक नियमावली तयार गरी कार्यान्वयनमा ल्याउने, सेयर निष्कासन प्रक्रिया पूरा गर्ने तथा सम्पत्ति सदुपयोगतर्फ ध्यान दिनुपर्ने आवश्यकता औंल्याइएको छ।