राष्ट्रिय स्वास्थ्य शिक्षा सूचना तथा सञ्चार केन्द्रको एमपक्स रोग: सङ्क्रमण, लक्षण र रोकथामका उपायहरू सम्वन्धि सचेतना

काठमाण्डौ। एमपक्स रोगको सङ्क्रमण विभिन्न माध्यमबाट फैलन सक्छ। यस रोगको भाइरस संक्रमित व्यक्तिको घाउ, खटिरा या बिमिराबाट निस्किएको तरल पदार्थ (जस्तै थुक र ऱ्याल) सँगको सम्पर्कमा आउँदा, सङ्क्रमण फैलन सक्दछ। यति मात्रै होइन, भाइरसले दूषित गरेको सतह र सामाग्रीसँगको प्रत्यक्ष सम्पर्क पनि सङ्क्रमणको कारण बन्न सक्छ।

सङ्क्रमित जनावरहरू, जस्तै बाँदर, मुसा, र लोखर्के, यस रोगको स्रोत बन्न सक्छन्, र यी जनावरहरूको सम्पर्कबाट पनि सङ्क्रमण सर्न सक्छ। यसका अतिरिक्त, संक्रमित व्यक्तिको ओछ्यान र लुगा पनि सङ्क्रमण फैलाउने माध्यम बन्न सक्छ।

एमपक्स भाइरस शरीरमा निम्न तरिकाबाट प्रवेश गर्न सक्छ:

काटिएको, बिमिरा, वा फुटेको छाला मार्फत
आँखाहरू, नाक, वा मुख मार्फत
श्वासनलीको माध्यमबाट

एमपक्स रोगका लक्षणहरू

एमपक्स रोगका लक्षणहरू प्रायः ज्वरोको सँग सुरु हुन्छ। सामान्यतया ज्वरो सुरु भएको १ देखि ३ दिन भित्र, संक्रमित व्यक्तिमा छाला, अनुहार, हत्केला र पैतालामा डाबर देखा पर्ने संकेत देखिन्छ। यी डाबरहरू पछि परिवर्तन हुँदै फोकामा परिणत हुन्छन् र अन्ततः पाप्राका रूपमा उप्किन्छन्।

यसका अतिरिक्त, संक्रमित व्यक्तिमा टाउको, ढाड र मांसपेशीमा दुखाइको अनुभव पनि देखिन सक्छ। शरीरका ग्रन्थिहरू पनि बढ्न सक्छन्, जुन एमपक्स रोगका अन्य सामान्य लक्षणहरूमा पर्छ।

यसरी, एमपक्सका प्रमुख लक्षणहरू ज्वरो, छालामा परिवर्तन, शारीरिक दुखाइ र ग्रन्थिहरूको वृद्धि हुन्।

एमपक्स रोगका सम्भावित जटिलताहरू

एमपक्स रोगले विभिन्न जटिलताहरू निम्त्याउन सक्छ, जसले संक्रमित व्यक्तिको स्वास्थ्यमा गम्भीर असर पुर्याउन सक्छ। चिकित्सकहरूको अनुसार, यस रोगका सम्भावित जटिलताहरूमा आँखामा सङ्क्रमण र दृष्टि गुम्ने समस्या देखा पर्न सक्छ। यसका अतिरिक्त, अन्य जीवाणु सङ्क्रमण पनि हुने सम्भावना रहेको छ, जसले रोगलाई अझ बढी जटिल बनाउँछ।

संक्रमणको थप गम्भीर अवस्था निमोनिया, मस्तिष्क ज्वर (Encephalitis), र गर्भ खेर जानु जस्ता समस्याहरूको रूपमा देखा पर्न सक्छ। तीव्र अवस्था र उपचारको अभावमा, यस रोगले मृत्युको जोखिम पनि पैदा गर्न सक्छ।

यसरी, एमपक्स रोगका सम्भावित जटिलताहरू शारीरिक र स्वास्थ्यको दृष्टिले निकै गम्भीर हुन सक्छन्।

एमपक्स रोगका रोकथामका उपायहरू

एमपक्स रोगको रोकथामका लागि विभिन्न उपायहरूको पालना गर्नु अत्यन्त महत्त्वपूर्ण रहेको छ। स्वास्थ्य विशेषज्ञहरूले यस रोगको जोखिम कम गर्नका लागि केहि मुख्य उपायहरूको सुझाव दिएका छन्।

सबैभन्दा पहिलो, एमपक्सको शङ्का वा पुष्टि भएको व्यक्तिसँग असुरक्षित सम्पर्कमा नजाने सल्लाह दिइन्छ। सङ्क्रमित व्यक्तिलाई घरमा वा अस्पतालमा आइसोलेसनमा राख्न आवश्यक छ, ताकि अन्य व्यक्तिहरूसम्म सङ्क्रमण नफैलियोस्।

सङ्क्रमित व्यक्तिको हेरचाह गर्ने स्वास्थ्यकर्मीहरूले जनस्वास्थ्यका मापदण्डहरूको पूर्ण पालना गर्नु आवश्यक छ। यसका लागि घाउसँग प्रत्यक्ष सम्पर्क हुने स्थिति भएमा पञ्जा लगाउने र स्वास्थ्य सुरक्षा उपायहरूको पालन गर्नु पर्ने हुन्छ।

यसका अतिरिक्त, नियमित रूपमा साबुनपानीले हात धोइ वा स्यानिटाईजरको प्रयोग गर्ने, र सङ्क्रमित व्यक्तिका लुगा, तौलिया, ओछ्यान र भाँडाहरूलाई तातो पानी, साबुन वा डिटर्जेन्टले धुने सल्लाह दिइन्छ।

अन्तिममा, एमपक्सको संक्रमण पुष्टिएको र मरेको जनावरसँगको सम्पर्कमा नजानेको पनि सिफारिस गरिएको छ।

सङ्क्रमित व्यक्तिको सम्पर्कमा आएका अन्य व्यक्तिहरूले पीसीआर परीक्षण गर्नुपर्ने सल्लाह दिइएको छ, जसले संक्रमणको स्थिति स्पष्ट गर्न मद्दत पुर्याउँछ। यसका अतिरिक्त, सङ्क्रमितको सम्पर्कमा आएको सतह, स्थान वा कोठालाई डिटर्जेन्टले निसङ्क्रमण गर्न महत्त्वपूर्ण छ, ताकि भाइरसको प्रसारलाई रोक्न सकियोस्।

मासुजन्य खानेकुरा राम्ररी पकाएर मात्र खानु, र फोहोरलाई उचित स्थानमा व्यवस्थापन गर्नु पनि रोकथामका आवश्यक उपायहरूमा पर्छ।

यस सम्बन्धमा थप जानकारीको लागि निःशुल्क हटलाइन नम्बर १११५ मा फोन गरेर परामर्श प्राप्त गर्न सकिन्छ।

यसरी, यी सबै उपायहरूको पालनाले एमपक्स रोगको फैलाव रोक्नमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्न सक्छ।