नेपालको बैंकिङ क्षेत्रमा जलवायु जोखिम र अवसर: छलफल र विश्लेषण

काठमाडौँ। – , नेपालमा एक विशेष सेमिनार र गोलमेज छलफल आयोजना गरिएको थियो, जसमा विश्व बैंक, अन्तर्राष्ट्रिय वित्त निगम (IFC) र युरोपेली संघको सहकार्य रहेको थियो। यस सेमिनारको प्रमुख विषय “नेपालको बैंकिङ क्षेत्रमा जलवायु जोखिम र अवसर” थियो। यो विषय धेरैको चासोको विषय बनिरहेको छ, विशेष गरी नेपालमा जलवायु परिवर्तनको प्रभाव बढ्दै गएको सन्दर्भमा।

सेमिनारमा सहभागी भएका प्रमुख वक्ताहरूले नेपालमा बैंकिङ क्षेत्र अहिले जलवायु जोखिमसँग जुध्न थालेको कुरा उल्लेख गरे। नेपाल राष्ट्र बैंकका अधिकारी श्री सत्येन्द्र तिमिल्सिनाले जलवायु परिवर्तनसँग जुझ्नका लागि नेपालका बैंकहरूले योगदान पुर्याउनुपर्ने महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्ने बारे चर्चा गरे। उनले भने, “नेपालमा जलवायु परिवर्तनका प्रभावलाई सम्बोधन गर्न बैंकिङ क्षेत्रले दीर्घकालीन रणनीतिहरू बनाउनु अपरिहार्य छ।”

बैंकर्स एसोसिएसन अफ नेपालका प्रमुख श्री सुनिल केसीले पनि बैंकिङ क्षेत्रको जिम्मेवारीको बारेमा प्रकाश पारे। उनले भने, “नेपालका बैंकहरूले जलवायु जोखिम र यसको नीतिहरूमा नयाँ सोच र दृष्टिकोण अपनाउनका लागि सक्रिय छन्।” बैंकहरूको भूमिका र साना, लघु र मझौला उद्योगलाई जलवायु जोखिमबाट बचाउनका लागि उनीहरूको कार्यको महत्त्व बारे प्रकाश पारे। उनले भने, “हामीले साना, लघु र मझौला उद्योगहरूको संरक्षण र विकासमा विशेष ध्यान दिएका छौं, जसले नेपालका ग्रामीण र उपेक्षित क्षेत्रका नागरिकलाई लाभ पुर्याउँछ।”

विश्व बैंकका वरिष्ठ वित्तीय क्षेत्र विशेषज्ञ मिस एम्मा डल्हुइजेन्सेनले जलवायु जोखिमलाई सम्बोधन गर्नका लागि वित्तीय संस्थाहरूको दिगो रणनीतिहरूको महत्त्व बताइन्। उनले भनिन्, “जलवायु परिवर्तनका प्रभावलाई कम गर्नका लागि बैंकहरूले दीर्घकालीन दृष्टिकोण अपनाउन आवश्यक छ।”

IFC नेपालका देश प्रमुख श्री निर्मल दाहालले पनि जलवायु जोखिमका अवसरहरूलाई चिन्ता नगरी कार्य गर्नुपर्ने महत्वलाई जोड दिए। उनले भने, “नेपालको बैंकिङ क्षेत्रले जलवायु परिवर्तनका प्रभावलाई सम्बोधन गर्नका लागि थप सक्रिय र समर्पित दृष्टिकोण अपनाउन आवश्यक छ।”

IFC नेपालका अपरेसन अफिसर मिस लोपा रहमानले जलवायु परिवर्तनसँग जुध्नका लागि वित्तीय प्रणालीको समावेशीता र दिगोपनको बारेमा छलफल गरिन्। उनले भने, “बैंकिङ क्षेत्रको योगदान जलवायु जोखिमलाई कम गर्न र दीर्घकालीन पर्यावरणीय स्थिरता बनाउन महत्त्वपूर्ण छ।”

सेमिनारमा, केही बैंकिङ क्षेत्रका विशेषज्ञहरूले नेपालमा जलवायु कार्यलाई धेरै महत्व नदिने दृष्टिकोण राखेका थिए। उनीहरूको भनाइ थियो कि नेपालमा जलवायु परिवर्तनका प्रभाव अन्य देशहरूको प्रदूषणको कारणले बढी देखिन्छ, जसको कारण नेपालले जलवायु कार्यको आवश्यकतालाई कम महत्त्व दिने गरेको थियो। तर, अन्य विशेषज्ञहरूले भनेको छ कि जलवायु जोखिम र प्रदूषणका प्रभावलाई सीमित गर्नका लागि हामी सबैको साझा प्रयास आवश्यक छ। उनीहरूले नेपालको पर्यावरणीय चुनौतीलाई केवल अन्य देशको प्रदूषणबाट छुट्याउन नहुने बताउँदै यसका लागि एकजुट भएर काम गर्नुपर्ने कुरा पनि जोड दिए।

नेपालको बैंकिङ क्षेत्रलाई जलवायु जोखिमसँग जुध्न र त्यसबाट अवसर सिर्जना गर्न थप सक्रिय बन्ने आवश्यकता छ। बैंकिङ प्रतिनिधिहरूले जलवायु परिवर्तनको प्रभावलाई ध्यानमा राखेर दीर्घकालीन रणनीतिहरू र नीतिहरू बनाउनुपर्ने आवश्यकता औँल्याएका छन्। जलवायु परिवर्तनसँग जुध्नका लागि बैंकिङ क्षेत्रको समर्पण र परिपूर्ण योगदानले भविष्यमा नेपालको आर्थिक र पर्यावरणीय स्थिति सुदृढ बनाउन मद्दत पुर्याउने आशा गरिएको छ।