कुष्माण्डा देवीको पूजा गर्दै नवरात्रको चौथो दिन मनाइँदै

काठमाडौँ । नेपालभर नवरात्रको चौथो दिन कुष्माण्डा देवीको विधिपूर्वक पूजा गरिँदै छ। भक्तजनहरूले प्रत्येक वर्ष आश्विन शुक्ल चतुर्थीको दिन कुष्माण्डा देवीको पूजाआराधना गर्ने परंपरा पालना गर्दै आएको जानकारी प्राप्त भएको छ। कुष्माण्डा देवीलाई आध्यात्मिक, आधिभौतिक र आधिदैविक तापलाई हराउने सामर्थ्य भएको देवीका रूपमा मानिन्छ, जसलाई “कुष्मा” भनिन्छ।

प्रसिद्ध पुराणिक ग्रन्थहरूमा उल्लेख गरिएको अनुसार, कुष्माण्डा देवी सुराले भरिएका घडा र रगतयुक्त पात्रहरू धारण गरेकी छन्। यसै सन्दर्भमा, श्री दुर्गा सप्तशतीमा पनि कुष्माण्डा देवीको विशेष महिमा उल्लेख गरिएको छ, जसमा त्रिविध तापयुक्त संसारको पेटमा रहेका देवीका रूपमा परिभाषित गरिन्छ।

नवरात्रको पहिलो दिन भक्तजनहरूले वैदिक विधिपूर्वक घटस्थापना गरी शैलपुत्री देवीको पूजा आरम्भ गरेका थिए। दोस्रो दिन ब्रह्मचारिणी देवी र तेस्रो दिन चन्द्रघण्टा देवीको पूजाआराधना गरिएको छ। आजको दिन कुष्माण्डा देवीको विशेष पूजा गरिँदैछ। भक्तजनहरूले नवरात्रको समयमा देवी स्तोत्र पाठ, दुर्गा सप्तशती, र श्रीमद्देवी भागवतको पाठमा ध्यान केन्द्रित गर्ने गरेका छन्। यस अवसरमा पूजा गर्ने धार्मिक विश्वासले शक्ति, ऐश्वर्य र विद्या प्राप्त हुने विश्वास प्रकट गरेको छ।

नवरात्रको यी विशेष पूजा गतिविधिहरूले जनमानसमा गहिरो धार्मिक भावना र आध्यात्मिक एकता प्रवर्द्धन गर्दै आएको छ। बडादसैँको पर्वको सन्दर्भमा, आश्विन शुक्ल प्रतिपदादेखि नवमीसम्म विशेष पूजा आरम्भ गरिन्छ। भक्तजनहरूले नौ दिनसम्म गरिने पूजाआराधनाको प्रसाद विजयादशमीदेखि कोजाग्रत पूर्णिमासम्म लगाइने प्रचलन रहेको बताइएको छ।

काठमाडौँ उपत्यका र देशभरका शक्तिपीठहरूमा भक्तजनहरूको चहलपहल उल्लेखनीय देखिएको छ। उपत्यकामा गुह्येश्वरी, जयवागेश्वरी, मैतीदेवी, कालिकास्थान, र भद्रकाली जस्ता प्रमुख मन्दिरहरूमा भक्तजनहरूको ठूलो भीड लागेको छ। यसै गरी, उपत्यका बाहिरका पलाञ्चोक भगवती, नाला भगवती, र मनकामना जस्ता शक्तिपीठहरूमा पनि भक्तजनहरूको घुइँचो भएको छ।

यस अवसरमा, स्थानीय प्रशासनले सुरक्षा व्यवस्था र व्यवस्थापनमा विशेष ध्यान दिएको जानकारी पनि प्राप्त भएको छ। भक्तजनहरूले नवरात्रका दिनहरूमा उपासना गर्ने क्रम जारी राख्नुका साथै आस्था र भक्ति प्रदर्शन गरिरहेका छन्। नवरात्रको यो पर्वले मात्र आध्यात्मिक अनुभव प्रदान गर्न सक्दैन, तर यसले सम्पूर्ण समाजमा सांस्कृतिक र धार्मिक एकता पनि स्थापित गर्न महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्दछ।

यसरी, नेपाली समाजमा नवरात्रको महत्व र यसको धार्मिक र सांस्कृतिक मूल्यलाई सशक्त बनाउनका लागि प्रत्येक वर्षको यो पर्व विशेष स्थान ओगट्दै आएको छ। भक्तजनहरूको आस्था र श्रद्धाको प्रतीकको रूपमा, कुष्माण्डा देवीको पूजा गर्दै नवरात्रको पर्व मनाइँदैछ।