१ लाख राहदानी वितरण तर कूटनीतिक उपलब्धि खोइ? मन्त्रालयको रिपोर्ट

काठमाडौं । २०८२ चैत महिनामा परराष्ट्र मन्त्रालय र अन्तर्गतका निकायहरूले सार्वजनिक गरेको गतिविधि विवरणले कूटनीतिक सक्रियता, सेवा प्रवाह र नागरिक सुरक्षामा केही उल्लेखनीय उपलब्धि देखाए पनि समग्र कार्यसम्पादनमा दोहोरिएको सूचना, अपूर्ण प्रस्तुति र प्रभावकारितामाथि प्रश्न उठाएको छ।

पश्चिम एसियामा जारी द्वन्द्वका सन्दर्भमा मन्त्रालयले चैत १ गते परामर्श जारी गर्दै सम्बन्धित देशमा रहेका नेपालीलाई आधिकारिक सूचनामात्र विश्वास गर्न र अफवाहबाट टाढा रहन आग्रह गरेको थियो। त्यस्तै, संयुक्त राज्य अमेरिका र इरानबीच चैत २५ गते भएको दुई हप्ते युद्धविराम घोषणालाई स्वागत गर्दै दीगो शान्तिको आह्वान गरिएको थियो। तर, यही सूचना विवरणमा दुई पटक दोहोरिएको देखिन्छ, जसले सूचना सम्प्रेषणको गुणस्तरमाथि प्रश्न खडा गरेको छ।

कूटनीतिक गतिविधिमा १७ देशका राजदूतसँग संयुक्त भेट, विभिन्न देशसँग उच्चस्तरीय संवाद तथा अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलनमा सहभागिता उल्लेख भए पनि ती भेटवार्ताबाट ठोस उपलब्धि के भए भन्ने विषय अस्पष्ट छ। परराष्ट्र मन्त्री शिशिर खनालको सक्रियता देखिए पनि नतिजामुखी कूटनीतिक उपलब्धि विवरणमा समेटिएको छैन।

नागरिक सुरक्षातर्फ द्वन्द्व प्रभावित क्षेत्रबाट विशेष उडानमार्फत उद्धार गरिएको र मृतक नेपालीको शव ल्याइएको उल्लेख छ, तर उद्धार गरिएका कुल नागरिक संख्या स्पष्ट छैन। यद्यपि सेवा प्रवाहतर्फ १,०२,६०४ राहदानी जारी, ७०,४०२ कागजात प्रमाणीकरण, ११६ नागरिक उद्धार र २९ शव व्यवस्थापन गरिएको तथ्यांक उल्लेखनीय छ।

प्रविधि प्रयोगमा  आधारित सेवा सुरु गरिएको दाबी गरिए पनि यसको प्रभावकारिता र पहुँचबारे ठोस मूल्यांकन प्रस्तुत गरिएको छैन। साथै, सामाजिक सञ्जालमा २५ वटा सामग्री उत्पादन गरिएको भनिए पनि यसको प्रभाव र पहुँचबारे तथ्याङ्क अभाव छ।

समग्रमा, परराष्ट्र मन्त्रालयले चैत महिनामा संख्यात्मक उपलब्धि प्रस्तुत गरे पनि गुणात्मक प्रभाव, पारदर्शिता र नतिजामुखी कूटनीतिक उपलब्धिमा अझ स्पष्टता आवश्यक देखिएको छ।