साउनको पशुपतिनाथ मन्दिरको दर्शन गर्नुहोस्, जान्नुहोस् किन यो विशेष छ

काठमाडौँ, १ साउन । हिन्दू धर्ममा साउन महिनाको अधिक महत्व छ। यो महिनाभर भगवान शिवको पूजा गर्ने विधि छ। साउन ४ गते मंगलबारबाट सुरु भएको साउन महिनाको समापन भदौ ३१ गते हुनेछ । यसपटक साउन २ महिनासम्म रहनेछ । यस पवित्र महिनाको भक्तजनहरु आतुरताका साथ प्रतिक्षा गर्छन् । यस महिनामा मन्त्र जपका साथसाथै भगवान शिवको पूजा, जलाभिषेक गर्नाले अधिक लाभ मिल्नेछ ।

तपाई साउन महिनामा भोलेनाथको मन्दिर दर्शन गर्न चाहनुहुन्छ भने अवश्य पशुपतिनाथ मन्दिरको दर्शन गर्नुहोस्। साउन महिनामा पशुपतिनाथ मन्दिरमा शिवको पुर्जा अर्चना गर्न बाक्लो भिड लाग्ने गर्छ । विशेषगरी यस मन्दिरमा नेपाल मात्र नभएर भारतबाट पनि दिर्थालु भक्तजनहरु आउने गर्दछन् । साउन महिनामा पनि विशेषगरी सोमबार दर्शनार्थीहरुको यहाँ थामी नसक्नुको भिड लाग्ने गर्छ ।

आउनुहोस् जानौं यस मन्दिरका केही विशेषताहरु

पशुपतिनाथ मन्दिर हिन्दुहरुको आस्थाको केन्द्र हो । मन्दिर काठमाडौंको देवपाटन गाउँमा बागमती नदीको किनारमा अवस्थित छ। भगवान शिवलाई समर्पित यो मन्दिरले धेरै भक्तहरूलाई आकर्षित गर्दछ। यहाँ वर्षेनी हजारौं पर्यटकको भिड लाग्ने गर्दछ । साउन महिनामा महादेवको आशिर्वाद लिन मन्दिरमा हजारौं भक्तजनको भीड लाग्ने गर्दछ । यस मन्दिरमा भगवान शिवको पाँच मुखी मूर्ति छ। यस मूर्तिमा पुग्न मन्दिरमा चारवटा चाँदीका ढोकाहरू छन्।

यो मन्दिर हरेक दिन बिहान ४ बजे देखि ९ बजे सम्म खुल्छ। दिउँसो र साँझको लागि ढोकाहरू बन्द छन्। यस मन्दिरले आफ्नो सौन्दर्यले मानिसहरूलाई मोहित बनाउँछ। भनिन्छ, पशुपतिनाथ मन्दिरको ज्योतिर्लिङ्ग दार्शनिक ढुङ्गा जस्तै छ । पशुपतिनाथ ज्योतिर्लिंगलाई केदारनाथ मन्दिरको आधा भाग मानिन्छ।

मान्यता अनुसार भगवान शिव यहाँ चिंकाराको रुपमा ध्यानमा विराजमान हुनुहुन्थ्यो । देवताहरूले उनलाई खोजे र वाराणसी फर्काउने प्रयास गरे तर भोलेनाथ नदीको अर्को किनारमा हाम फाले। यस क्रममा उनको सीङ चार टुक्रा भयो। त्यसपछि भगवान पशुपति यस स्थानमा चतुर्मुख लिङ्गको रुपमा प्रकट भएका थिए । यस मन्दिरसँग अन्य धेरै मान्यताहरू जोडिएका छन्। साउन महिनामा महादेवको यो भव्य मन्दिर घुम्ने योजना पनि बनाउनुपर्छ ।

काठमाडौँ जिल्लामा रहेको ऐतिहासिक, धार्मिक एवं पर्यटकीय दृष्टिले महत्त्वपूर्ण स्थल हो। यो मन्दिर काठमाडौँ महानगरपालिका वडा नम्बर ८ मा बागमती नदीको किनारमा रहेको छ। यो मन्दिर २४० हेक्टर जग्गामा फैलिएको छ। पशुपतिनाथको मन्दिर सांस्कृतिक सम्पदाअन्तर्गत युनेस्को विश्व सम्पदा क्षेत्र मा पर्दछ। सन् १९७९मा युनेस्कोले पशुपतिनाथको मन्दिरलाई विश्व सम्पदा क्षेत्रमा सूचीकृत गरेको थियो।

काठमाडौँ उपत्यकाकै प्राचीनतम धार्मिकस्थल प्रमाणित भएकोले र अति प्राचीन पूजास्थल, मठ मन्दिर र मूर्तिहरू तथा प्राचीन अभिलेखहरूको अवस्थित हुनाले पशुपतिनाथको मन्दिर क्षेत्र खुला सङ्ग्रहालय जस्तै देखिन्छ । शैव, शाक्त, वैष्णव, बौद्ध, जैन सौर, गाणपत, नाथ सिख आदि प्रमुख सम्प्रदायका भक्तजनहरूका लागि पशुपति क्षेत्र सदैव समान आस्था एवं श्रद्धाको केन्द्र बनेको छ। पशुपति क्षेत्रमा विभिन्न सम्प्रदायका विभिन्न स्मारक एवं पुजास्थल अखाडा पनि रहेका छन्।  पशुपतिनाथको मन्दिर एक जीवन्त सम्पदाको रूपमा रहेको छ। जन्म देखि मृत्यु सम्मका संस्कार सम्पन्न गरिने यस पावन स्थलमा वागमती नदीले यसको महिमा अझै बढाएको छ ।

पशुपतिनाथ मन्दिर रातको समयमा
यो मन्दिर यस संसारमा रहेका २७५ पादल पेत्र स्थलम (शिवको पवित्र स्थान) मध्ये एक हो । पशुपतिनाथमा मुख्य रूपमा शिवजीको पूजा हुने भएकाले शिवरात्रि पर्व विशेष महत्त्वका साथ मनाइन्छ। शिवरात्रि नेपालभरि धुमधामसँग मनाइने राष्ट्रिय पर्व हो । प्रत्येक वर्ष फागुन कृष्णपक्ष चतुर्दशीका दिनमा शिवरात्रि पर्व मनाइन्छ । पशुपतिनाथ मन्दिरसहित देशभरका शिव मन्दिरमा बिहानैदेखि भक्तजनको घुँइचो लाग्ने गरेको छ ।

यस दिन आरध्यदेव पशुपति अर्थात् शिवजीको आरधना गर्दै नेपाल तथा छिमेकी मुलुक भारतका हिन्दू धर्मावलम्बीहरूको ठूलो संख्याले पशुपतिको दर्शन गर्ने गर्दछन्। शिवरात्रि एक अत्यन्त महत्त्वपूर्ण आध्यात्मिक वृत्तान्तको स्मरणोत्सव हो। सृष्टिका समस्त मनुष्यात्माका पारलौकिक परमपिता परमात्मा शिवको दिव्य जन्म वा अवतरणको महान् दिन हो शिवरात्रि। श्रद्धालु भक्तजन पशुपतिनाथको दर्शन अन्य सबै पर्वहरू मनुष्य वा देवताको जन्मदिनको स्मरणको रूपमा मनाइन्छ भने शिवरात्रि मनुष्यबाट देवता बनाउने देवका पनि देव महादेव, र्सवका सद्गति दाता परमप्रिय परमात्माको आफ्नै दिव्य र शुभजन्मको स्मरणोत्सव हो। शिवरात्रि तेत्तीस कोटी देवी-देवता लगायत ब्रह्मा, विष्णु, शंकरका समेत रचयिता, सबै धर्म मान्ने वा नमान्ने सम्पूर्ण आत्माका आफ्नै आत्मिक पारलौकिक परमपिताको जन्मदिन हो। शिवलाई महादेव, इशान, महेश, हर शंकर, रुद्र, गिरीश जस्ता नामले पनि पुकार्ने गरिन्छ ।