अन्नपूर्ण आधार शिविरमा पर्यटकको भीड: प्रदूषण र पूर्वाधार व्यवस्थापन चुनौती

म्याग्दी, अन्नपूर्ण गाउँपालिका-४ नारच्याङ स्थित अन्नपूर्ण हिमालको आधार शिविर, जो 8,091 मिटरको उचाइमा अवस्थित छ, दुई वर्ष अगाडि सम्म सुनसान थियो। वसन्त ऋतुमा हिमाल आरोहणका लागि आउने पर्यटकहरू सामान्यतया हेलिकप्टरमार्फत आधार शिविर पुग्थे र त्यहाँ सीमित संख्या मात्र सहयोगीहरू उपस्थित हुन्थे। तर, पदमार्ग निर्माण र प्रचारप्रसारको परिणामस्वरूप, पछिल्लो वर्षदेखि अन्नपूर्ण आधार शिविरमा हिउँदको तीन महिना बाहेक अन्य समयमा पर्यटकको उपस्थिति बढेको छ।

स्थानीयका अनुसार, अन्नपूर्ण आधार शिविर र मौरिस हर्जोग पदमार्गमा पर्यटकको संख्या ह्वात्तै बढेको छ, जसले स्थानिय संरचनाहरूमा दबाव बढाएको छ। बिभिन्न आन्तरिक पर्यटकका लागि उक्त क्षेत्र आकर्षक बनिरहेको छ, विशेष गरेर, तीन दिनको छोटो साहसिक यात्रा गर्न सकिने कारण। यद्यपि, यो बढ्दो पर्यटक भीडसँगै प्रदूषण र अव्यवस्थित फोहर व्यवस्थापनको समस्या पनि उठेको छ।

प्रदूषणको समस्या

पदयात्रामा सहभागी पर्यटकहरूले आफ्नो सामाग्री राखेर लिने प्लास्टिक, बोरा, कपडा, स्टिल र सिसाजन्य फोहरलाई यहाँको पदमार्ग र आधार शिविरमा फ्याँकिरहेका छन्। मौरिस हर्जोग पदमार्गका सहजीकरणकर्ता सुरेन गुरुङले भनेका छन् कि यदि यस्ता फोहरलाई व्यवस्थित नगरेमा अन्नपूर्णको सुन्दरतामा ठूलो असर पर्नेछ। उनले थपे, “फोहरको सही व्यवस्थापन नगरेर कुहिने फोहरलाई खाडलमा गाड्नुपर्छ भने, नकुहिने फोहरलाई सङ्कलन गरेर तल ल्याएर जलाउनु पर्छ।”

वर्तमान पर्यटक संख्या र चासो

अन्नपूर्ण गाउँपालिका-४ का वडाध्यक्ष लोकबहादुर फगामीका अनुसार, यस शरद याममा चार हजारभन्दा बढी आन्तरिक पर्यटक अन्नपूर्ण आधार शिविरमा भ्रमणको लागि गएका छन्, जुन अन्नपूर्ण आधार शिविरको इतिहासमा अहिले सम्मकै धेरै पर्यटक हो। बेनी, काठमाडौँ, पोखरा, बागलुङ र चितवनका जागिरे र युवायुवतीहरूको मुख्य आकर्षण बनेको यो स्थान तीन दिनको छोटो पदयात्राका लागि उपयुक्त मानिन्छ।

तर, मौरिस हर्जोग पदमार्ग र आधार शिविर क्षेत्रको आवास व्यवस्थापन भने चुनौतीपूर्ण रहेको छ। यहाँको होटल र लज सुविधाको अभाव छ र पर्यटकले आफैं आफ्नो खाना, खाजा, भाँडाकुँडा, ग्यास र लत्ताकपडा व्यवस्थापन गर्नुपर्ने हुन्छ।

सरसफाइ प्रयासहरू

प्रदूषणको समस्या समाधान गर्न अन्नपूर्ण गाउँपालिका र स्थानीय खेलाडीहरूको टोलीले हालै दुईपटक सरसफाइ अभियान सञ्चालन गरेको छ। हाल बेलायतमा रहेका धनकुमार पाइजाको सहयोगमा, घराम्दीका भलिबल खेलाडीहरूको टोलीले गत असोजमा कुहिने फोहरलाई गाड्ने र नकुहिने फोहरलाई सङ्कलन गरेर जलाउने काम गरेका छन्। त्यस्तै, अन्नपूर्ण गाउँपालिका-४ नारच्याङका वडासदस्य श्याम पुर्जाको नेतृत्वमा पनि स्थानीय युवाहरूको टोलीले गत हप्ता आधार शिविर र पदमार्गमा सरसफाइ गरेका थिए।

शौचालय र पूर्वाधार समस्याहरू

पदमार्गमा शौचालयको अभावले पनि पर्यटकलाई असुविधा पुर्याइरहेको छ। रघुगङ्गा गाउँपालिका-१ बेगकी ललिता शेरपुञ्जाको अगुवाइमा केही स्थानमा सार्वजनिक शौचालय निर्माण गरिएको छ भने अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्र आयोजनाको सहयोगमा भुसकेत क्षेत्रमा शौचालय निर्माण गरिएको थियो। तथापि, आरोहण आधार शिविर र पञ्चकुण्ड तालमा बास बस्ने पर्यटकहरूका लागि शौचालयको समस्या अझै कायम छ।

भविष्यका प्रयासहरू

अन्नपूर्ण गाउँपालिकाले पदमार्ग र आधार शिविर क्षेत्रमा पूर्वाधार सुधारका लागि एकीकृत गुरुयोजना तयार पारेको छ। योजना अनुसार, पुल निर्माण, आश्रयस्थलको क्षमता विस्तार, शौचालय र खानेपानीको व्यवस्था गर्ने काम चालु आर्थिक वर्षमा गर्ने तयारी गरिएको छ। यससँगै, मोबाइल र विद्युत् सुविधाको विस्तारका लागि सम्बद्ध निकायसँग समन्वय गरिने कुरा पनि अध्यक्ष पुनले जनाएका छन्।

स्थानीय समुदायसँग समन्वय गरेर फोहर व्यवस्थापन र पर्यटकको बसोबासको सुविधा सुधार्ने प्रयासलाई अझ प्रभावकारी बनाउनुपर्ने चुनौती भने अझै कायम छ।