आठौँ अग्लो हिमालको काखमा मनास्लु आधार शिविर

गोर्खा। नेपालका हिमाली पदयात्रामध्ये मनास्लु आधार शिविर यात्रा पछिल्ला वर्षहरूमा साहसिक यात्राप्रेमीहरूका लागि आकर्षक गन्तव्यका रूपमा स्थापित हुँदै गएको छ। समुद्री सतहदेखि ७१० मिटरदेखि सुरु भई ५,१६० मिटर उचाइको लार्क्या ला पास पार गर्ने यो पदयात्रा प्राकृतिक सौन्दर्य, सांस्कृतिक विविधता र एकान्त वातावरणको अनुपम संगम हो। कम भीडभाड, अक्षुण्ण प्रकृति र प्राचीन हिमाली जीवनशैलीको अनुभव गर्न चाहने यात्रुहरूका लागि मनास्लु क्षेत्र उत्कृष्ट विकल्प मानिन्छ।

मनास्लु आधार शिविर पदयात्रा प्रायः “मनास्लु परिक्रमा यात्रा” का नामले चिनिन्छ। यो यात्रा ग्रेट हिमालयन ट्रेलको एक महत्वपूर्ण खण्डसमेत हो। अन्नपूर्ण वा सगरमाथा क्षेत्रको तुलनामा ढिलो खुला गरिएको यस मार्गले हाल आएर साहसिक यात्रुहरूको ध्यान तान्न थालेको छ। १९९२ सालपछि मात्र पदयात्राका लागि खुला गरिएको मनास्लु क्षेत्र अझै पनि अपेक्षाकृत कम व्यस्त छ, जसले यात्रुलाई शान्त र मौलिक अनुभव प्रदान गर्छ।

मनास्लु हिमाल विश्वको आठौँ अग्लो हिमाल हो, जसको उचाइ ८,१६३ मिटर छ। मानसिरी हिमशृङ्खलाको सर्वोच्च शिखरका रूपमा परिचित मनास्लु संस्कृत शब्दबाट आएको नाम हो, जसको अर्थ ‘आत्माको पर्वत’ भन्ने हुन्छ। सन् १९५६ मा जापानी–नेपाली आरोही टोलीले सफल आरोहण गरेपछि यो हिमाल अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा परिचित भयो। यही कारण यसलाई स्थानीय रूपमा ‘जापानी शिखर’ पनि भनिन्छ।

यो पदयात्रा नेपालको गोरखा जिल्लाको उत्तरी भेगबाट सुरु हुन्छ। यात्राको प्रारम्भिक चरणमा बुढीगण्डकी नदी किनार हुँदै हरियाली पहाड, खेतीयोग्य जमिन, फलफूल तथा बस्तीहरू पार गरिन्छ। यस क्षेत्रका बासिन्दा प्रायः हिन्दू धर्मावलम्बी छन् र जीवनशैली पनि पहाडी नेपाली समुदायसँग मिल्दोजुल्दो छ। तर उचाइ बढ्दै जाँदा भौगोलिक बनावट मात्र होइन, संस्कृति र जीवनशैलीसमेत क्रमशः परिवर्तन हुँदै जान्छ।

नामरुङ र सामागाउँपछि पुग्दा यात्रुहरू तिब्बती मूलका बासिन्दाको क्षेत्रमा प्रवेश गर्छन्, जहाँ बौद्ध धर्म, गुम्बा, छोर्तेन, मणि पर्खाल र प्रार्थना झण्डाहरूले वातावरणलाई आध्यात्मिक बनाइदिन्छ। यहाँ खेतीयोग्य जमिन अत्यन्तै सीमित छ र जनजीवन कठिन हिमाली परिवेशसँग अनुकूलित देखिन्छ। आधुनिक सुविधाभन्दा टाढा रहेको यो भूभागले यात्रुलाई प्रकृतिको काखमा पुगेको अनुभूति दिलाउँछ।

मनास्लु आधार शिविर स्वयं मुख्य गन्तव्य भए पनि यो सामागाउँबाट एकदिने साइड ट्रेकका रूपमा गरिन्छ। यस यात्रामा बिरेन्द्र ताल, पुंग्येन गुम्बा जस्ता स्थलहरू भ्रमण गर्ने अवसर पनि पाइन्छ। यद्यपि, धेरै यात्रुहरूका लागि यो पदयात्राको सबैभन्दा चुनौतीपूर्ण र रोमाञ्चक खण्ड भनेको ५,१६० मिटर उचाइको लार्क्या ला पास पार गर्नु हो। यो पास मनास्लु यात्राको उच्चतम बिन्दु हो, जहाँबाट हिमशृङ्खलाहरूको विहंगम दृश्य अवलोकन गर्न सकिन्छ।

मनास्लु आधार शिविर यात्रा सामान्यतया १२ देखि २० दिनसम्मको हुन्छ। लोकप्रिय १४ दिने यात्रामा काठमाडौं आगमन, उपत्यका भ्रमण, माछाखोला हुँदै पदयात्रा सुरु, जगत, नामरुङ, सामागाउँ, साम्दो, धर्मशाला, लार्क्या ला पास पार गरी भिमथाङ हुँदै धारापानी पुगेर यात्रा समापन गरिन्छ। धारापानी अन्नपूर्ण परिक्रमा मार्गसँग जोडिएको बिन्दु हो, जसले यो यात्रालाई परिक्रमा यात्राको पूर्णता दिन्छ।

यो क्षेत्र नेपाल सरकारद्वारा प्रतिबन्धित पदयात्रा क्षेत्रका रूपमा वर्गीकृत छ। त्यसैले यहाँ यात्रा गर्न कम्तीमा दुई जना यात्रु र अनिवार्य रूपमा सरकारी मान्यता प्राप्त मार्गदर्शक आवश्यक पर्छ। प्रतिबन्धको मुख्य उद्देश्य यहाँको प्राचीन संस्कृति, जैविक विविधता र भौगोलिक संवेदनशीलतालाई संरक्षण गर्नु हो।

मनास्लु क्षेत्रमा बसोबासको सुविधा आधारभूत प्रकृतिको छ। स्थानीय चिया घर र लजहरूमा साधारण तर सफा कोठा, साझा शौचालय र सीमित सुविधा उपलब्ध हुन्छन्। विलासिताभन्दा अनुभव र साहसलाई प्राथमिकता दिने यात्रुका लागि यो क्षेत्र उपयुक्त मानिन्छ।

यात्राका लागि सबैभन्दा उपयुक्त समय वसन्त (चैत–वैशाख) र शरद (असोज–कार्तिक) ऋतु हो। यी समयमा मौसम स्थिर, आकाश खुला र हिमाल दृश्य उत्कृष्ट हुन्छ। हिउँद र मनसुन मौसममा भने हिमपात, चिसो तथा बाटोको जोखिमका कारण यात्रा कठिन हुन सक्छ।

समग्रमा, मनास्लु आधार शिविर यात्रा प्रकृति, संस्कृति र साहसको गहिरो अनुभव गर्न चाहनेहरूका लागि नेपालकै उत्कृष्ट पदयात्रामध्ये एक हो। कम भीड, मौलिक हिमाली जीवनशैली र चुनौतीपूर्ण भूभागले यस यात्रालाई अविस्मरणीय बनाउँछ।