जुम्लाको आलु : व्यापारी खोज्ने दिन गए: अब बस्तीमै पुग्छन् आलु किन्न व्यापारी

जुम्ला, गुठीचौर —गुठीचौर गाउँपालिका–१, खोरिया लेकमाका ६५ वर्षीय कृषक गोरख बस्नेत आफ्नो गोठमा हालै संकलन गरिएको आलु थुपारेर व्यापारीको पर्खाइमा छन्। दशकौंको प्रतीक्षापछि आफ्नै उत्पादनले बजार पाएकोमा उनी उत्साहित छन्। उनका अनुसार यसपालि परिवारले आठ दिन लगाएर ५० क्विन्टल आलु संकलन गरेको छ।

चार किलोमिटर टाढाको एकान्त लेकमै बसोबास गर्ने बस्नेत परिवार वर्षभरि उकाली–ओराली गरिरहन्छ। जडीबुटी मिश्रित खानपान र शारीरिक श्रमकै कारण आफू अझै सक्रिय रहेको उनी बताउँछन्। “१२ महिना लेकमै बस्छौं, त्यसैले अहिलेसम्म जिउले धानेकै हो,” उनले मुस्कुराउँदै भने।

गोरख बस्नेतका अनुसार, पहिले कृषकले व्यापारीको खोजी गर्नुपर्ने बाध्यता थियो, तर अब व्यापारी नै बस्तीबस्तीमा पुगेर आलु खरिद गर्न थालेका छन्। केही दिनअघि खेतमै गोरु जोतेर आलु निकालिरहेका बेला दुई व्यापारी आएर खरिदको इच्छा व्यक्त गरेका थिए।

यस वर्ष उत्पादन भएको ५० क्विन्टल आलुबाट बस्नेत परिवारले डेढ लाख रुपैयाँ आम्दानी गर्ने अपेक्षा राखेको छ। विगतमा बजार अभावले आलु भेडाबाख्राको आहारा बन्ने गरेको भए पनि अहिले सडक सञ्जालले सहज बजार पहुँच दिलाएको उनका छोरा अमृत बस्नेत बताउँछन्। खोरियाबाट सदरमुकाम खलंगासम्म पैदल यात्रा गर्न ६ घण्टा लाग्थ्यो, जसले गर्दा बोकेर लैजान नसकिने अवस्थामा उत्पादन कुहिने गर्थ्यो। तर हाल सडक पुगेपछि स्थानीय कृषकको जीवनस्तर परिवर्तन हुँदै गएको छ।

वडा नम्बर १ का अध्यक्ष गणेश ऐडी भन्छन्, “पहिले कृषक व्यापारी खोज्थे, अब व्यापारी नै बस्तीबस्तीमा आइपुग्छन्।” उनका अनुसार मनिसाँघु, गढीगाउँ, डिल्लीचौर, चोत्रालगायत क्षेत्रहरूमा आलु उत्पादनमा उल्लेख्य वृद्धि भएको छ। एक वर्षमा एक मात्र बाली लाग्ने जुम्लाका कृषक पछिल्लो समय आलु खेतीप्रति आकर्षित हुँदै व्यावसायिकरणतर्फ उन्मुख भएका छन्।

जिल्ला कृषि विकास कार्यालयका अनुसार हाल जुम्लामा २६५० हेक्टरमा आलु खेती भइरहेको छ। यसमध्ये करिब ६० प्रतिशत हिस्सामा पातारासी गाउँपालिकाको योगदान छ। पातारासी अहिले आलु उत्पादनको पकेट क्षेत्रका रूपमा स्थापित भएको छ। यहाँ उत्पादन भएको करिब ५० प्रतिशत आलु बाहिरी बजारमा बिक्री भइरहेको छ।

पातारासी गाउँपालिका–४ का कृषक वीरबहादुर बोहोराका अनुसार, समाजशास्त्री डोरबहादुर विष्टको सल्लाहपछि स्थानीय कृषक व्यावसायिक आलु खेतीतर्फ आकर्षित भएका थिए। “हामी आलुमा आत्मनिर्भर भएका छौं,” उनले भने, “यसले हाम्रो जीवनस्तर फेरिएको छ।”

हाल स्थानीय किसानले घरमै प्रतिकिलो ३० रुपैयाँमा आलु बिक्री गरिरहेका छन् भने बजारमा यसको मूल्य ४० रुपैयाँ पुगेको व्यापारी रामदेवी रोकायाले जानकारी दिइन्।