एजेन्सी । संयुक्त राष्ट्रसंघ सुरक्षा परिषद्को आपतकालीन बैठकमा अर्थशास्त्री तथा संयुक्त राष्ट्रसंघका सल्लाहकार जेफ्री स्याक्सले भेनेजुएलामाथि अमेरिकाले गरेको भनिएको सैन्य कारबाही र राष्ट्रपति निकोलस मादुरो तथा उनकी पत्नीलाई नियन्त्रणमा लिइएको घटनाप्रति कडा आलोचना गरेका छन्। स्याक्सले यसलाई अमेरिकाको ‘शक्तिकेन्द्रित वर्चस्व विस्तार’ को उदाहरणका रूपमा उल्लेख गर्दै अन्तर्राष्ट्रिय कानुन र संयुक्त राष्ट्रसंघको बडापत्रको गम्भीर उल्लङ्घन भएको चेतावनी दिएका हुन्।
उनले सुरक्षा परिषद्को भूमिकामाथि जोड दिँदै विश्वव्यवस्था जोगाउन परिषद्ले निष्पक्ष र दृढ कदम चाल्नुपर्ने आवश्यकता औँल्याए। स्याक्सका अनुसार कुनै पनि देशले बल प्रयोगमार्फत सत्ता परिवर्तन गर्ने प्रयास गर्नु विश्व शान्ति र स्थिरताका लागि खतरनाक अभ्यास हो। यस्तो प्रवृत्तिले अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धलाई कमजोर बनाउने र साना राष्ट्रहरूको सार्वभौमसत्तामा प्रत्यक्ष चुनौती सिर्जना गर्ने उनले बताए।
भेनेजुएला संकटलाई सन्दर्भमा राख्दै स्याक्सले संवाद, कूटनीति र बहुपक्षीय सहमतिमार्फत समाधान खोजिनुपर्नेमा जोड दिएका छन्। सुरक्षा परिषद्ले संयुक्त राष्ट्रसंघको बडापत्रअनुसार अन्तर्राष्ट्रिय कानुनको रक्षा गर्न नसके विश्व राजनीतिमा थप अस्थिरता र द्वन्द्व बढ्ने उनको चेतावनी छ। यस विषयमा सुरक्षा परिषद्मा उठेको बहसले भेनेजुएला मात्र होइन, विश्व राजनीतिमा शक्ति सन्तुलन र अन्तर्राष्ट्रिय नियमको भविष्यबारे गहिरो प्रश्न खडा गरेको छ।
संयुक्त राष्ट्रसंघ सुरक्षा परिषद्को आपतकालीन बैठकमा रुसले भेनेजुएलामाथि अमेरिकाले गरेको भनिएको सैन्य कारबाहीप्रति कडा आक्रोश व्यक्त गरेको छ। संयुक्त राष्ट्रसंघका लागि रुसका स्थायी प्रतिनिधि भासिली नेबेन्जियाले अमेरिकाको कदमलाई स्पष्ट रूपमा “सशस्त्र आक्रमण” को संज्ञा दिँदै यसले अन्तर्राष्ट्रिय शान्ति र सुरक्षा गम्भीर रूपमा खतरामा पारेको बताएका छन्।
संयुक्त राष्ट्रसंघ सुरक्षा परिषद्मा अमेरिकाले भेनेजुएलामा गरिएको सैन्य कारबाहीबारे उठेका अन्तर्राष्ट्रिय आलोचनाको कडा प्रतिवाद गरेको छ। संयुक्त राष्ट्रसंघका लागि अमेरिकी राजदूत माइक वाल्ट्जले राष्ट्रपति निकोलस मादुरो र उनकी पत्नी सिलिया फ्लोरेसलाई नियन्त्रणमा लिने तथा भेनेजुएलामा गरिएको कारबाहीलाई “कानुन कार्यान्वयनसम्बन्धी विशेष अपरेसन”को रूपमा व्याख्या गर्दै यसलाई वैध ठहर गरेका हुन्।
आपत्कालीन बैठकमा बोल्दै राजदूत वाल्ट्जले अमेरिकामाथि लगाइएका अन्तर्राष्ट्रिय कानुन उल्लङ्घनका आरोप अस्वीकार गरे। उनका अनुसार उक्त कारबाही क्षेत्रीय र अन्तर्राष्ट्रिय सुरक्षासँग जोडिएको विषय भएकाले आवश्यक कदम चालिएको हो। उनले अमेरिकाले अन्तर्राष्ट्रिय दायित्वको सम्मान गर्दै कार्य गरेको दाबी गरे।
तर बैठकमा अन्य सदस्य राष्ट्रहरूबाट तीव्र असन्तुष्टि व्यक्त भएको थियो। धेरै देशहरूले उक्त कदमलाई संयुक्त राष्ट्रसंघको बडापत्रविपरीत भएको भन्दै गम्भीर चिन्ता जनाएका थिए। आलोचनाका बाबजुद अमेरिकी पक्षले आफ्नो निर्णयबाट पछि नहट्ने संकेत गरेको छ।
विश्लेषकहरूका अनुसार अमेरिकाको यस अडानले सुरक्षा परिषद्मा ध्रुवीकरण थप गहिरिएको छ। भेनेजुएला संकट केवल क्षेत्रीय विषयमा सीमित नरही विश्व शक्ति सन्तुलन र अन्तर्राष्ट्रिय कानुनी व्यवस्थामाथि नै प्रश्न उठाउने चरणमा पुगेको देखिन्छ।
रुसका संयुक्त राष्ट्रसंघ स्थायी प्रतिनिधि भासिली नेबेन्जियाले अमेरिकामाथि नव–औपनिवेशिक सोचका साथ सार्वभौम राष्ट्रमाथि हस्तक्षेप गरेको आरोप लगाए। उनले प्राकृतिक स्रोतको दोहन, सत्ता परिवर्तनको प्रयास र संयुक्त राष्ट्रसंघको बडापत्रलाई कमजोर बनाउने कार्यलाई वासिङ्टनको नियमित अभ्यासको रूपमा चित्रण गरे। यस्तो व्यवहारले विश्व व्यवस्थालाई अस्थिर बनाउँदै साना तथा विकासोन्मुख देशहरूको स्वतन्त्रतामाथि प्रत्यक्ष चुनौती सिर्जना गरेको उनको भनाइ थियो।
भेनेजुएलाका राष्ट्रपति निकोलस मादुरोलाई नियन्त्रणमा लिइएको घटनालाई पनि नेबेन्जियाले अन्तर्राष्ट्रिय कानुनको गम्भीर उल्लङ्घन भएको बताए। उनले सुरक्षा परिषद्लाई निष्क्रिय बस्न नहुने चेतावनी दिँदै संयुक्त राष्ट्रसंघको बडापत्रअनुसार अन्तर्राष्ट्रिय नियम र सार्वभौमसत्ताको रक्षा गर्न दृढ कदम चाल्न आग्रह गरे। रुसको यो कडा अभिव्यक्तिले भेनेजुएला संकट मात्र नभई विश्व राजनीतिमा शक्ति दुरुपयोग र अन्तर्राष्ट्रिय नियमको भविष्यबारे तीव्र बहस चर्काएको छ।
संयुक्त राष्ट्रसंघ सुरक्षा परिषद्को आपतकालीन बैठकमा चीनले भेनेजुएलामाथि अमेरिकाले गरेको भनिएको सैन्य आक्रमणको कडा निन्दा गरेको छ। संयुक्त राष्ट्रसंघका लागि चीनका उप–स्थायी प्रतिनिधि सुन लेइले अमेरिकी कदमलाई गैरकानुनी र जबरजस्तीपूर्ण कार्यको संज्ञा दिँदै भेनेजुएलाका राष्ट्रपति निकोलस मादुरोलाई नियन्त्रणमा लिइनु अन्तर्राष्ट्रिय कानुनको खुला उल्लङ्घन भएको बताएका छन्।
चिनियाँ प्रतिनिधिले अमेरिकाले संयुक्त राष्ट्रसंघको बडापत्र र अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धका आधारभूत मान्यतालाई कुल्चिँदै आएको आरोप लगाए। उनले यस्तो व्यवहारले न केवल भेनेजुएलाको सार्वभौमसत्तामा गम्भीर आघात पुर्याएको, तर ल्याटिन अमेरिका मात्र होइन विश्वव्यापी शान्ति र स्थिरतामाथि समेत खतरा उत्पन्न गरेको चेतावनी दिए।
चीनले अमेरिकी पक्षलाई तत्काल राष्ट्रपति मादुरोलाई रिहा गर्न, बल प्रयोग र सत्ता परिवर्तनको नीति त्याग्न तथा समस्याको समाधान संवाद र वार्तामार्फत खोज्न आग्रह गरेको छ। सुरक्षा परिषद्ले अन्तर्राष्ट्रिय कानुनको रक्षा गर्न र शक्तिको दुरुपयोग रोक्न जिम्मेवार भूमिका खेल्नुपर्नेमा चीनले जोड दिएको छ। चीनको यस कडा अभिव्यक्तिले भेनेजुएला संकटबारे विश्व राजनीतिमा बढ्दो ध्रुवीकरणलाई थप उजागर गरेको छ।
संयुक्त राष्ट्रसंघ सुरक्षा परिषद्को आपत्कालीन बैठकमा भेनेजुएलाले अमेरिकाविरुद्ध गम्भीर आरोप लगाएको छ। संयुक्त राष्ट्रसंघका लागि भेनेजुएलाका स्थायी प्रतिनिधि सामुएल रेनाल्दो मोनकादा अकोस्ताले अमेरिकाले राष्ट्रपति निकोलस मादुरोलाई अपहरण गरेको र देशमाथि बम आक्रमण गरी अन्तर्राष्ट्रिय कानुनको खुलेआम उल्लङ्घन गरेको आरोप लगाएका हुन्।
राजदूत मोनकादाले उक्त कारबाहीलाई संयुक्त राष्ट्रसंघको बडापत्रविपरीतको स्पष्ट आक्रमणको संज्ञा दिँदै यसले कुनै पनि देशको सार्वभौमसत्तामाथि सिधा प्रहार गरेको बताए। उनका अनुसार अमेरिकाको कदम सैन्य शक्ति प्रयोगमार्फत शासन परिवर्तन गर्ने प्रयास हो, जसले विश्वव्यवस्थाको कानुनी आधारलाई नै कमजोर बनाएको छ।
उनले अमेरिकी आक्रमणको मूल कारण भेनेजुएलाको प्राकृतिक स्रोत, विशेषगरी तेलप्रति केन्द्रित स्वार्थ भएको दाबी गरे। यस्तो आक्रमण सह्य नहुने भन्दै उनले अन्तर्राष्ट्रिय समुदायलाई मौन नबस्न र अन्तर्राष्ट्रिय कानुनको रक्षा गर्न सक्रिय भूमिका खेल्न आग्रह गरे।
राजदूत मोनकादाले चेतावनी दिँदै भने, यदि यस्ता कार्यलाई रोकिएन भने कुनै पनि देश सुरक्षित रहने छैन र विश्व शान्ति तथा स्थायित्व गम्भीर संकटमा पर्नेछ। भेनेजुएलाले संयुक्त राष्ट्रसंघलाई आफ्ना सिद्धान्त र मूल्यहरूको रक्षा गर्न निर्णायक कदम चाल्न आह्वान गरेको छ।
सम्पादक:
लोकेन्द्र भण्डारी
समाचार संयोजक:
सुनिल आचार्य
रिपोर्टर:
अनिता बिष्ट
सरोज वोलखे
