मधुमेहको प्रभाव र लक्षण: स्वास्थ्यमा बढ्दो चिन्ता

काठमाडौँ,  – मधुमेह (डायबिटिज) एक यस्तो रोग हो, जसमा रगतमा चिनी (ग्लुकोज) को मात्रा आवश्यक भन्दा बढी भई स्वास्थ्यमा गम्भीर असर पुर्याउँछ। यो रोग अहिले विश्वभरमा व्यापक रूपमा फैलिरहेको छ र नेपालमा पनि यसको प्रभाव बढ्दो छ। मधुमेहको कारण विभिन्न अंगहरूमा समस्या उत्पन्न हुन सक्छ, जसमा मस्तिष्कघात, हृदयघात, धमनी रोग, आँखामा समस्या, जलबिन्दु र मोतिबिन्दु, खुट्टामा घाउ, मृगौला सम्बन्धी रोग र नसा सम्बन्धी समस्याहरू समावेश छन्।

स्वास्थ्य विज्ञहरूले मधुमेहको लक्षणलाई चिन्न महत्त्वपूर्ण रहेको बताएका छन्। प्रमुख लक्षणहरूमा बढी तिर्खा लाग्नु, मुख सुख्खा हुनु, बारम्बार पिसाब लाग्नु र पिसाबको मात्रा बढी हुनु, राम्ररी खाना खाएको भए पनि शरीर दुब्लाउन जानु, अत्यधिक भोक लाग्नु, पटक पटक घाउ आउनु र छिटो निको नहुनु, शरीर चिलाउनु (विशेषगरी गुप्ताङ्गमा) र हात गोडा झमझमाउनु जस्ता समस्याहरू पर्छन्। यसका अतिरिक्त, मधुमेहका बिरामीलाई बेहोस हुनु जस्तो गम्भीर अवस्था पनि देखा पर्न सक्छ।

स्वास्थ्य मन्त्रालयका अनुसार, मधुमेहका लक्षणहरूको समयमै पहिचान र उपचार नगरेमा यस्ता समस्याहरू गम्भीर हुन सक्छन्। मधुमेहले शरीरका विभिन्न अंगहरूको कार्यक्षमता नष्ट गर्ने हुँदा, यसले दीर्घकालीन रूपमा स्वास्थ्यलाई ठूलो असर पुर्याउँछ। त्यसैले, मधुमेहको नियन्त्रणमा राख्नका लागि नियमित स्वास्थ्य परीक्षण, सन्तुलित आहार र शारीरिक गतिविधि अनिवार्य छ।

नेपालमा स्वास्थ्य मन्त्रालय र परिवार कल्याण विभागले मधुमेहको बारेमा जनचेतना अभिवृद्धि गर्ने कार्यक्रमहरू चलाउँदै आएका छन्। यसका लागि स्वास्थ्य शिक्षा, सूचना र सञ्चार केन्द्रले विभिन्न माध्यमबाट मानिसहरूलाई मधुमेहको लक्षण र प्रभावका बारेमा जानकारी दिने कार्य गर्दै आएको छ। मन्त्रालयका अनुसार, मधुमेहको उपचार र व्यवस्थापनमा सरकारी र निजी स्वास्थ्य संस्थाहरूले सहयोग गर्न महत्त्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्नुपर्छ।

मधुमेहलाई रोकथाम र यसको प्रभावलाई कम गर्नका लागि सबै नागरिकलाई समयमै चिकित्सकसँग परामर्श लिन र जीवनशैलीमा सुधार ल्याउन प्रोत्साहित गरिएको छ।